İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

Türk vatandaşı (T), çalışmak amacıyla gittiği Almanya’da, Alman vatandaşı (A) ile birlikteliğin-den (Ç1) dünyaya gelir. Burada işlediği bir fiilden dolayı sınırdışı edilen (T), Alanya’da çalışmaya başlar. Buruda tanıştığı Rus vatandaşı ® ile evlenir. Bu evlilikten bir çocukları (Ç2) olur. (T), daha sonra eşiyle birlikte gittiği İngiltere’de, İngiliz vatandaşlığını kazanır.

SORULAR

1. (Ç1)’in vatandaşlığını tespit ediniz. Annesi Türk vatandaşlığı olsaydı, cevabınız değişir miydi?

2. (Ç2)’nin vatandaşlığını tespit ediniz.

3. (R) ve (A), Türk vatandaşlığını kazanmayı düşünmektedir. Kendilerine tavsiyeniz ne olurdu? Açıklayınız.

4. Bakanlar Kurulu, (T)’nin vatandaşlığına son vermiştir. Gerekçesi sizce ne olabilir?

5. Bakanlar Kurulu kararının (Ç1), (Ç2) ve (R)’ye etkisi ne olur?

CEVAPLAR

1. Doğum yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması, doğumun evlilik içi veya evlilik dışı olup olmamasına göre değişir. Doğum, evlilik içinde meydana gelmişse ve anne veya baba veyahut her ikisi de Türk vatandaşı ise çocuk, doğumundan itibaren Türk vatandaşıdır (m.1). Eğer doğum, evlilik dışında meydana gelmişse, annenin veya babanın Türk vatandaşı olup-olmaması, çocuğun vatandaşlığını etkileyecektir. Anne Türk vatandaşı ise, bir problem yoktur. Çocuk da doğumuyla Türk vatandaşlığını kazanmıştır. Eğer baba Türk vatandaşı, anne değilse, çocuk ile soybağının kurulması gerekir. Kanunumuzda bu husus;

• nesebin tashihi;
• tanıma ve
• babalığın hükümle tahakkuk etmesi halleriyle sağlanır.

Yani, babası Türk vatandaşı olan evlilik dışı çocuk, bu üç yoldan biriyle babaya soybağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk vatandaşı olur (m.2). Olayımızda (Ç1)’in doğumu evlilik dışıdır. Anne (A)’nın Türk vatandaşı olmaması sebebiyle Türk vatandaşlığını kazanamayacaktır. (Ç1)’in Türk vatandaşlığını kazanabilmesi de TVK m.2’de sayılan yollardan biriyle babaya bağlanması ile mümkün olacaktır. Olayımızda böyle bir durum mevcut olmadığından (Ç1), Türk vatandaşı değildir.Eğer anne Türk vatandaşı olsaydı, yanıtımız değişecekti. Zira, bu durumda (Ç1), TVK m.1 hükmü gereği, doğumuyla Türk vatandaşlığını kazanacaktı.

2. Geçerli bir evliliğin varlığı halinde, anne veya babanın veya her ikisinin Türk vatandaşı olması durumunda, çocuk da Türk vatandaşı olur. Olayımızda (Ç2), evlilik içinde doğmuştur ve babası da Türk vatandaşıdır. Bu nedenle (Ç2), doğumuyla Türk vatandaşlığını kazanmıştır.

3. (R), bir Türk vatandaşı ile evlidir. Bu nedenle, evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanabilir. Bunun şartları TVK m.5’te sayılmıştır. Buna göre;

• 3 yıldan beri evlilik
• Fiilen birliktelik
• Evliliğin devamlı olması ve
• İçişleri Bakanlığının müspet kararı şartlarının varlığı halinde evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı kazanılır. Vatandaşlığın kazanılma anıl, idari makamın karar verdiği zamandır.

(R), istisnai yoldan vatandaşlığa alınma talebinde de bulunabilir. Bunun şartları da m.7’de düzenlenmiştir: · TVK m.6’daki (b) ve (c) bendleri haricindeki şartları taşımak, · m.7’deki kişi gruplarından birine girmiş olmak, · müracaatta bulunmak, · Bakanlar Kurulunun müspet kararı. Bu şartların varlığı halinde (R), Türk vatandaşlığına alınabilir. (A) içinse tek seçenek, genel olarak vatandaşlığa alınmadır. Bunun şartları (m.6) da;

• Reşit olma
• 5 yıl ikamet etmiş olma
• Yerleşme niyeti
• İyi ahlâk sahibi olma
• Sağlık bakımından tehlikeli bir hastalığı bulunmama
• Yeteri kadar Türkçe bilme ve
• Kendisinin ve geçiminden sorumlu olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmaktır.

4. (T) burada, izin almadan yabancı bir devletin vatandaşlığını kazanmıştır. Bu nedenle Bakanlar kurulunca vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylem sebebiyle kaybettirme kararı verilmiştir (m.25/a). Bunun şartları ise;

• Bu kazanma iradi olmalı
• Yetkili makamlardan izin alınmamış olmalı
• İdare bu durumu daha önce öğrenmiş olmalı
• Yetkili makam karar vermelidir.

5.  Böyle bir soruda, bunların hepsinin Türk vatandaşı olduğundan hareket edilmelidir. Buna göre; TVK m.34’e göre, kaybettirme ve çıkarma kararları şahsidir, ilgilinin eş ve çocuklarına tesir etmez. Bu nedenle de olayımızda (T)’nin eş ve çocukları, Türk vatandaşı olarak kalmaya devam ederler.